کاشفان فروتن سلول‌های T تنظیمی
نوبل پزشکی و فیزیولوژی ۲۰۲۵ به سه دانشمند برای کشف سازوکار کنترل سیستم ایمنی و نقش سلول‌های T تنظیمی در کنترل بیماری‌ها رسید.
به گزارش طبتاب جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی امسال به سه دانشمند به پاس کشف سازوکارهای اساسی در تنظیم و کنترل سیستم ایمنی بدن انسان اهدا شد.
کمیته نوبل اعلام کرد که مری ای. برانکو (Mary E. Brunkow)، فرد رمزدل (Fred Ramsdell) و شیمون ساکاگوچی (Shimon Sakaguchi) به‌طور مشترک این جایزه را برای «کشف‌های بنیادین درباره تحمل ایمنی محیطی (Peripheral immune tolerance)» دریافت می‌کنند.
این سه پژوهشگر با شناسایی نوعی سلول موسوم به سلول‌های T تنظیمی (Regulatory T cells) نشان دادند که سیستم ایمنی چگونه از حمله به سلول‌های بدن خودمان جلوگیری می‌کند. این سلول‌ها همانند «نگهبانان سیستم ایمنی» عمل می‌کنند و از بروز بیماری‌های خودایمنی جلوگیری به عمل می‌آورند.
ساکاگوچی، ایمنی‌شناس ژاپنی، در سال ۱۹۹۵ وجود این نوع جدید از سلول‌های T را کشف کرد و نشان داد که ساختار سیستم ایمنی بسیار پیچیده‌تر از تصورات گذشته است.
در دهه ۲۰۰۰، برانکو و رمزدل با بررسی یک گونه موش مستعد ابتلا به بیماری‌های خودایمنی دریافتند که جهشی در ژنی به نام Foxp3 عامل این اختلال‌هاست. آنان سپس ثابت کردند که جهش مشابهی در ژن متناظر انسانی موجب بروز بیماری نادر IPEX می‌شود.
در سال ۲۰۰۳، ساکاگوچی نشان داد که ژن Foxp3 همان عاملی است که رشد و عملکرد سلول‌های T تنظیمی را کنترل می‌کند. این کشف، سنگ‌بنای مطالعات گسترده در زمینه تحمل ایمنی محیطی و توسعه درمان‌های نوین برای سرطان و بیماری‌های خودایمنی شد.
کمیته نوبل در بیانیه خود اعلام کرد: «کشف‌های این سه دانشمند نقش تعیین‌کننده‌ای در درک چگونگی عملکرد سیستم ایمنی و علت عدم ابتلای همگانی به بیماری‌های خودایمنی داشته است.»
براساس اعلام مؤسسه نوبل، جایزه امسال شامل مبلغ ۱۱ میلیون کرون سوئد (حدود ۱ میلیون دلار) است.
ساکاگوچی در حال حاضر استاد دانشگاه اوزاکا ژاپن است؛ برانکو به‌عنوان مدیر برنامه در مؤسسه بیولوژی سامانه‌ای سیاتل فعالیت دارد و رمزدل از بنیان‌گذاران شرکت زیست‌فناوری Sonoma Biotherapeutics در سان‌فرانسیسکو است.